- W 2026 roku Polska zajmuje 32. miejsce wśród 38 państw OECD w Międzynarodowym Rankingu Konkurencyjności Podatkowej Tax Foundation. Ranking ocenia neutralność i konkurencyjność systemów podatkowych.
- Najgorzej wypada opodatkowanie konsumpcji (36. miejsce). Ocenę obniżają liczne zwolnienia i obniżone stawki VAT oraz relatywnie wysoki próg zwolnienia podmiotowego.
- Nisko oceniono także opodatkowanie majątku (29. miejsce) oraz działalności międzynarodowej (25.). Podatki od transferu majątku i niektórych transakcji finansowych mogą podnosić koszt kapitału oraz ograniczać płynność i efektywność rynków.
- Lepiej oceniono opodatkowanie dochodów osób fizycznych (11. miejsce) i prawnych (12. miejsce). Umiarkowanym stawkom towarzyszą jednak skomplikowane przepisy, a ocenę CIT obniżają m.in. ograniczenia rozliczania strat i zasady amortyzacji.
- Aby polski system podatkowy bardziej sprzyjał wzrostowi gospodarczemu, należałoby w szczególności rozszerzyć bazę podatkową VAT oraz zreformować zniekształcające, a przy tym mało wydajne fiskalnie, opodatkowanie transferu majątku i aktywów finansowych. Korzystne z perspektywy rozwoju ekonomicznego byłoby również poszerzenie możliwości rozliczania strat podatkowych w czasie i przyspieszenie odpisów amortyzacyjnych dokonywanych dla celów podatkowych.
Komentarz dostępny również w formie PDF:
Kształt systemu podatkowego jest jednym z najistotniejszych czynników decydujących o sile gospodarki. Dobrze zaprojektowany system podatkowy oznacza, że regulacje podatkowe są proste w stosowaniu, sprzyjają rozwojowi gospodarczemu, a jednocześnie zapewniają państwu wystarczające dochody na realizację jego zadań. Z kolei źle skonstruowany system podatkowy generuje koszty dla podatników i administracji skarbowej, a ponadto zniekształca decyzje ekonomiczne i hamuje rozwój gospodarczy.
Państwa OECD stosują różne rozwiązania w zakresie opodatkowania. W celu porównania systemów podatkowych Tax Foundation co roku publikuje Międzynarodowy Ranking Konkurencyjności Podatkowej (International Tax Competitiveness Index). Postuluje przy tym czterykluczowe zasady dobrej polityki podatkowej:
- prostotę – przepisy podatkowe powinny być zrozumiałe, jednoznaczne, a co za tym idzie, łatwe w stosowaniu przez podatników i organy podatkowe;
- neutralność – podatki nie powinny ani zniechęcać, ani też zachęcać osób fizycznych i przedsiębiorców do określonych decyzji, ponieważ rolą podatków jest generowanie dochodów budżetowych, najlepiej przy szerokiej podstawie opodatkowania i niskich stawkach;
- przejrzystość – przepisy podatkowe powinny precyzyjnie określać, kto, kiedy i ile podatku ma zapłacić;
- stabilność – podatnicy powinni być w stanie przewidzieć swoje przyszłe obciążenia podatkowe, czemu nie służą częste zmiany przepisów, regulacje o charakterze tymczasowym czy przepisy działające wstecz.
Ranking Tax Foundation ocenia konstrukcję systemów podatkowych pod względem konkurencyjności i neutralności. Określoną wielkość dochodów publicznych można uzyskiwać za pomocą podatków w różnym stopniu obciążających aktywność gospodarczą.
W rankingu podlegają ocenie rozwiązania z pięciu obszarów:
- opodatkowania dochodów osób prawnych (CIT);
- opodatkowania dochodów osób fizycznych (PIT) wraz z obciążeniami składkowymi;
- opodatkowania konsumpcji (w przypadku większości krajów, w tym Polski, VAT);
- opodatkowania majątku;
- opodatkowania działalności międzynarodowej.
W edycji 2026 polski system podatkowy zajmuje 32. miejsce wśród 38 państw OECD, czyli siódme od końca. Po przeliczeniu danych historycznych według uaktualnionej metodologii oznacza to tę samą pozycję co w 2025 roku. Niska pozycja Polski w rankingu jest szczególnie niepokojąca w warunkach nadmiernego rozrostu wydatków państwa i presji na kolejne podwyżki podatków.
Pozycję Polski obniżają rozwiązania podatkowe oceniane w rankingu jako nadmiernie skomplikowane lub zniekształcające decyzje gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Najsłabiej Polska wypada pod względem opodatkowania konsumpcji, majątku oraz działalności międzynarodowej, zajmując odpowiednio 36., 29. i 25. miejsce. Lepiej oceniono opodatkowanie dochodów osób fizycznych i prawnych, w których Polska zajmuje odpowiednio 11. i 12. miejsce, choć także w tych obszarach występują rozwiązania odbiegające od przyjętych kryteriów konkurencyjności i neutralności.
Miejsce Polski w rankingu
W latach 2014–2026 najwyższą pozycję w przeliczonym szeregu polski system podatkowy zajmował w 2014 roku, kiedy uplasował się na 25. miejscu. W 2026 roku zajmuje 32. miejsce (wykres 1). Na miejsce w rankingu wpływają rozwiązania stosowane zarówno w Polsce, jak i w pozostałych państwach OECD.
Ocenę poszczególnych obszarów polskiego systemu podatkowego przedstawiono na wykresie 2. Najniżej plasuje się pod względem opodatkowania konsumpcji – na 36. miejscu wśród 38 państw. Wynika to przede wszystkim z wąskiej bazy podatkowej VAT. Rzeczywiste wpływy z VAT stanowią mniej niż połowę wpływów hipotetycznych przy opodatkowaniu całej konsumpcji końcowej stawką podstawową, co jest efektem stosowania licznych zwolnień i obniżonych stawek. Ocenę obniża również relatywnie wysoki limit wartości sprzedaży uprawniający do zwolnienia podmiotowego z VAT, który może hamować wzrost skali działalności przedsiębiorstw. Wynosi on 240 tys. zł, czyli około 56,6 tys. euro według średniego kursu z 2025 roku. Po uwzględnieniu parytetu siły nabywczej jest to ósmy najwyższy próg wśród 32 państw europejskich objętych zestawieniem Tax Foundation[1].
Pozycja Polski w Międzynarodowym Rankingu Konkurencyjności Podatkowej Tax Foundation w latach 2014–2026

Źródło: Tax Foundation
Nieco lepiej oceniany jest obszar opodatkowania działalności międzynarodowej, m.in. dzięki relatywnie dużej liczbie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartych przez Polskę oraz zakresowi zwolnienia dywidend z opodatkowania. W dwóch ostatnich latach pozycja Polski w tej kategorii uległa jednak pogorszeniu. Jest to efektem wprowadzenia regulacji o opodatkowaniu wyrównawczym (minimalnym podatku dochodowym GloBE) oraz relatywnej poprawy pozycji innych państw.
Pod względem opodatkowania majątku Polska zajmuje obecnie 29. miejsce, a jej pozycja w ostatnich latach pozostaje relatywnie stabilna. Tax Foundation zwraca uwagę na obciążenia posiadania i transferu majątku, w tym na niektóre rozwiązania w ramach podatku od czynności cywilnoprawnych, które mają charakter podatku od transakcji finansowych. Podatki transakcyjne mogą obniżać płynność i efektywność rynków finansowego i nieruchomości oraz podnosić koszty inwestycji. PCC pobierany przy pozyskiwaniu kapitału zwiększa koszt finansowania przedsiębiorstw.
Miejsce Polski w obszarach systemu podatkowego w Międzynarodowym Rankingu Konkurencyjności Podatkowej Tax Foundation w latach 2014–2026

Źródło: Tax Foundation
Relatywnie lepiej Polska wypada pod względem opodatkowania dochodów osób prawnych (12. miejsce) i osób fizycznych (11. miejsce). Ranking nie odzwierciedla jednak pełnej skali złożoności opodatkowania dochodów w Polsce. Do relatywnie wyższej oceny tych obszarów przyczyniają się m.in. umiarkowane krańcowe stawki podatkowe, mimo niewłaściwie skonstruowanej bazy podatkowej.
Główne słabości w obrębie opodatkowania dochodów osób prawnych to ograniczone możliwości rozliczania strat podatkowych w czasie i stosunkowo długie okresy amortyzacji środków trwałych. Oba te elementy są słabo oceniane w rankingu na tle rozwiązań stosowanych w innych państwach OECD. Ponadto występują liczne ulgi podatkowe, które mogą w praktyce oznaczać subsydiowanie określonych rodzajów działalności. Przyspieszenie amortyzacji podatkowej środków trwałych może wspierać inwestycje przedsiębiorstw i długoterminowy wzrost gospodarczy. Obniża ono koszt kapitału, zwiększając stopę zwrotu z nowych inwestycji po opodatkowaniu. Co do zasady zmniejsza jednak wpływy z CIT w pierwszych latach, przesuwając część poboru podatku na późniejsze okresy. Bardziej elastyczne rozliczanie strat podatkowych w czasie ograniczałoby nieproporcjonalnie wysokie obciążenie inwestycji charakteryzujących się dużą zmiennością dochodów. Byłoby to korzystne m.in. dla start-upów i przedsiębiorstw ponoszących wysokie wydatki na prace badawczo-rozwojowe.
Według rankingu Tax Foundation najbardziej konkurencyjny system podatkowy w OECD od wielu lat ma Estonia. Wysoką ocenę zawdzięcza m.in. nieopodatkowaniu zysków pozostających w przedsiębiorstwie; w modelu opodatkowania zysków podzielonych podatek jest pobierany przede wszystkim przy ich wypłacie właścicielom. Drugie miejsce zajmuje Łotwa, która również stosuje taki model CIT, a trzecie Nowa Zelandia. Trzy ostatnie miejsca zajmują Włochy, Kolumbia i Francja. Niskie oceny tych państw wynikają z rozwiązań zwiększających złożoność systemu lub zniekształcających decyzje podatników oraz wysokich krańcowych stawek podatkowych. Tabela 1 przedstawia pozycję wszystkich państw OECD w rankingu.
Międzynarodowy Ranking Konkurencyjności Podatkowej – Edycja 2026
| miejsce w rankingu | kraj | liczba punktów | opodatkowanie dochodów osób prawnych (miejsce) | opodatkowanie dochodów osób fizycznych (miejsce) | opodatkowanie konsumpcji (miejsce) | opodatkowanie majątku (miejsce) | opodatkowanie działalności międzynarodowej (miejsce) |
| 1 | Estonia | 100,0 | 2 | 1 | 24 | 1 | 7 |
| 2 | Łotwa | 92,5 | 1 | 8 | 22 | 4 | 6 |
| 3 | Nowa Zelandia | 88,2 | 31 | 7 | 1 | 8 | 14 |
| 4 | Szwajcaria | 86,8 | 7 | 9 | 4 | 36 | 2 |
| 5 | Litwa | 82,6 | 3 | 10 | 23 | 6 | 16 |
| 6 | Luksemburg | 81,9 | 20 | 21 | 7 | 15 | 5 |
| 7 | Czechy | 79,4 | 9 | 4 | 32 | 5 | 11 |
| 8 | Australia | 78,9 | 29 | 14 | 9 | 3 | 23 |
| 9 | Turcja | 76,0 | 21 | 6 | 15 | 22 | 8 |
| 10 | Węgry | 75,6 | 5 | 3 | 38 | 23 | 4 |
| 11 | Izrael | 75,1 | 11 | 31 | 11 | 10 | 18 |
| 12 | Słowacja | 74,7 | 24 | 2 | 33 | 7 | 17 |
| 13 | Szwecja | 74,6 | 6 | 18 | 26 | 9 | 12 |
| 14 | Kostaryka | 73,3 | 35 | 13 | 6 | 11 | 29 |
| 15 | Kanada | 72,2 | 17 | 28 | 8 | 25 | 28 |
| 16 | Holandia | 71,6 | 23 | 30 | 14 | 20 | 3 |
| 17 | Stany Zjednoczone | 71,2 | 8 | 17 | 3 | 27 | 37 |
| 18 | Austria | 70,9 | 18 | 27 | 17 | 17 | 10 |
| 19 | Niemcy | 69,2 | 30 | 34 | 13 | 12 | 9 |
| 20 | Norwegia | 67,5 | 15 | 29 | 27 | 16 | 15 |
| 21 | Meksyk | 66,9 | 28 | 26 | 12 | 2 | 38 |
| 22 | Finlandia | 66,2 | 10 | 24 | 28 | 21 | 24 |
| 23 | Grecja | 65,9 | 22 | 5 | 29 | 30 | 19 |
| 24 | Chile | 65,2 | 32 | 23 | 10 | 13 | 36 |
| 25 | Słowenia | 64,5 | 14 | 12 | 30 | 24 | 30 |
| 26 | Korea Południowa | 63,8 | 26 | 38 | 2 | 31 | 34 |
| 27 | Belgia | 63,5 | 16 | 15 | 25 | 28 | 21 |
| 28 | Japonia | 62,3 | 36 | 35 | 5 | 26 | 31 |
| 29 | Irlandia | 62,2 | 4 | 36 | 35 | 18 | 27 |
| 30 | Wielka Brytania | 61,9 | 25 | 22 | 34 | 33 | 1 |
| 31 | Dania | 61,6 | 19 | 37 | 20 | 14 | 32 |
| 32 | Polska | 61,2 | 12 | 11 | 36 | 29 | 25 |
| 33 | Portugalia | 59,6 | 34 | 19 | 21 | 19 | 33 |
| 34 | Islandia | 59,0 | 13 | 32 | 19 | 34 | 26 |
| 35 | Hiszpania | 57,5 | 33 | 20 | 18 | 35 | 20 |
| 36 | Włochy | 50,8 | 27 | 16 | 37 | 38 | 22 |
| 37 | Kolumbia | 47,3 | 37 | 25 | 16 | 37 | 35 |
| 38 | Francja | 45,7 | 38 | 33 | 31 | 32 | 13 |
Źródło: Tax Foundation
Kategorie podatkowe uwzględnione w Międzynarodowym Rankingu Konkurencyjności Podatkowej
| Obszar systemu podatkowego | Podobszar | Zmienne |
| Opodatkowanie dochodów osób prawnych | Stawka podatkowa | Maksymalna stawka podatkowa |
| Zaliczanie wydatków kapitałowych do kosztów podatkowych w czasie | Rozliczanie strat podatkowych wprzód | |
| Rozliczanie strat podatkowych wstecz | ||
| Amortyzacja maszyn | ||
| Amortyzacja budynków | ||
| Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych | ||
| Wycena zapasów | ||
| Odliczenie kosztu kapitału własnego (allowance for corporate equity) | ||
| Preferencje podatkowe i złożoność systemu | IP box | |
| Ulga B+R | ||
| Podatek od usług cyfrowych | ||
| Minimalny krajowy podatek dochodowy | ||
| Wysokość stawek CIT | ||
| Współwystępowanie dodatkowych podatków zbliżonych do CITWpływy z podatku przychodowego | ||
| Opodatkowanie dochodów osób fizycznych wraz z obciążeniami składkowymi | Obciążenie dochodu | |
| Maksymalna stawka podatkowa | ||
| Próg dochodu dla najwyższego przedziału progresji | ||
| Klin podatkowy | ||
| Złożoność systemu | Współwystępowanie dodatkowych podatków zbliżonych do PIT | |
| Odsetek wpływów podatkowych generowanych w inny sposób niż tradycyjny PIT i obowiązkowe składki | ||
| Opodatkowanie zysków kapitałowych i dywidend | Stawka podatku od zysków kapitałowych | |
| Stawka podatku od dywidend | ||
| Opodatkowanie konsumpcji | Stawka podatkowa | Przeciętna stawka podatkowa |
| Podstawa opodatkowania | Limit przychodów dla zwolnienia podmiotowego | |
| Relacja faktycznych wpływów z opodatkowania konsumpcji do potencjalnych wpływów w sytuacji opodatkowania całkowitej konsumpcji według podstawowej stawki | ||
| Opodatkowanie majątku | Podatek od nieruchomości | Opodatkowanie nieruchomości |
| Wpływy z podatku od nieruchomości jako odsetek całkowitego zasobu kapitału | ||
| Inne podatki majątkowe | Opodatkowanie majątku netto | |
| Opodatkowanie spadków i darowizn | ||
| Podatki od transferu majątku | Opodatkowanie przekazywania majątku | |
| Opodatkowanie aktywów netto przedsiębiorstw | ||
| Opodatkowanie emisji akcji lub udziałów | ||
| Opodatkowanie transakcji finansowych | ||
| Opodatkowanie działalności międzynarodowej | System terytorialny | Zwolnienie dywidend z opodatkowania |
| Zwolnienie zysków kapitałowych z opodatkowania | ||
| Wyjątki od systemu terytorialnego | ||
| Podatki u źródła | Podatek u źródła od dywidend | |
| Podatek u źródła od odsetek | ||
| Podatek u źródła od należności licencyjnych | ||
| Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania | Liczba umów o unikaniu podwójnego opodatkowania | |
| Regulacje przeciw unikaniu opodatkowania | Przepisy o zagranicznej spółce kontrolowanej | |
| Przepisy o niedostatecznej kapitalizacji | ||
| Podatek wyrównawczy |
Źródło: Tax Foundation. Szczegółowe informacje dotyczące operacjonalizacji poszczególnych zmiennych można znaleźć w repozytorium danych
[1] A. Mengden, J. Graack, VAT Exemption Thresholds in Europe, 2026, Tax Foundation Europe, 15 czerwca 2026.
Autorzy:
Anna Leszczyłowska, Research Fellow, Tax Foundation
oraz adiunkt na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu
Alex Mengden, ekonomista, Tax Foundation
The post Komentarz FOR 13/2026: Polski system podatkowy wciąż w ogonie rankingu Tax Foundation first appeared on Forum Obywatelskiego Rozwoju.
